In de armen van Bacchus - De klasse van Bordeaux
Stad van druivennat
Een kwartiertje rijden ten oosten van Bordeaux ligt het statige Saint-Émilion, midden tussen de golvende wijngaarden. Nauwe straten kronkelen van de stadsmuren naar het dorpsplein, onder de ruïne van een eeuwenoude kerk. Alles staat er in het teken van het edele druivennat: elke straat heeft wel een wijnwinkel waar honderden wijnen wachten op de liefhebber. Er zijn flessen vanaf € 5,-, maar voor de wijnen van de grote châteaux moet grif € 60,- worden betaald. Het is een fabeltje dat in Frankrijk de wijn als kraanwater verkocht wordt.Kluizenaarsdorp en werelderfgoed
Saint-Émilion dankt zijn naam aan de monnik Émilion, die in de achtste eeuw als kluizenaar in de grotten leefde bij de bron die net buiten het huidige stadje ontspringt. Na zijn dood werd hij heilig verklaard en rond zijn graf ontstond een bedevaartsoord. Heel Saint-Émilion staat op de UNESCO Werelderfgoedlijst. Het oogt dan ook als een fraai openluchtmuseum. Kleine straatjes met prachtige huizen, perfecte restaurants, veel wijnbedrijven en gezellige terrassen op de Place du Marché.De belangrijkste gebouwen zoals de Eglise Monolithe, de catacomben, de Chapelle de la Trinité en de Tour de Roy kun je alleen bezichtigen met een gids. De kerk ligt deels onder de grond en is tussen de 9e en de 11e eeuw door benedictijner monniken in de rotsen, uit één steen (monoliet), uitgehouwen. De ruimte is maar liefst 38 meter diep, 20 meter breed en 11 meter hoog.
Premier grand cru classé
Naast de historische gebouwen behoren ook de koele wijnkelders tot de bezienswaardigheden. Een aanrader is wijnkelder Clos des Menuts van de familie Rivière aan de Place du Chapitre. Klassewijnen zoals de Cheval Brun en Clos de Menuts rijpen er in serene, koele rust. De wijnen van Saint-Émilion zijn perfect voor beginnende wijnliefhebbers. Ze zijn toegankelijker dan de Médocwijnen doordat er iets meer merlot en cabernet-francdruiven worden gebruikt, en iets minder cabernet-sauvignon. De wijnen mogen de prestigieuze titels grand cru, grand cru classé en premier grand cru classé voeren, een classificatie die elke tien jaar opnieuw bekeken wordt.Vanaf de plaatselijke VVV vertrekt een gemotoriseerd treintje dat de bezoekers langs de uitgestrekte wijngaarden en vermaarde châteaux rijdt. Dat woord verwijst trouwens allang niet meer alleen naar ‘echte’ kastelen, maar veel vaker naar wijnhuizen.
Romeinse wegen
Vlakbij Saint-Émilion ligt Pomerol, ooit een kruispunt van twee Romeinse wegen. In de 12e eeuw werd hier een herberg gebouwd, een rustplaats voor pelgrims op weg naar of van Santiago de Compostela. Pomerol is de kleinste van de Appellations de Bordeaux, maar met de grootste namen.Château Pétrus is er de belangrijkste attractie. Het is een kleine wijngaard met één van de grootste en duurste wijnen ter wereld. Er worden jaarlijks maar ongeveer 48.000 flessen geproduceerd, die voor extreem hoge prijzen verkocht worden. Opgewonden wijntoeristen rijden over de smalle weggetjes op zoek naar een imposante gevel of een kloeke toren. Château Pétrus is echter niet meer dan een groepje schuren.
Schiereiland
Aan de andere kant van Bordeaux volgt de D2 de pittoreske monding van de Gironde, tot het plaatsje Soulac sur Mèr aan de Atlantische Oceaan. Daar waar de Garonne samenvloeit met de Dronne bij het plaatsje Cantenac, begint het gebied van de Médoc. Op dit ‘schiereiland van druiven’ liggen de traditionele wijnhuizen en overal hangt de geur van gerijpte wijn. Het is het beroemdste wijnbouwgebied in de Bordeaux en bestaat uit de lage (Bas-) Médoc en de Haut-Médoc, de leverancier van de grootste rode wijnen zoals Saint-Estèphe, Pauillac, Saint- Julien, Margaux, Moulis en Listrac. Door hun hoge gehalte aan tannine en zuren zijn de jonge wijnen vrij stug. Als ze op dronk zijn, hebben ze echter een mooi bouquet en een elegante smaak.Bottelen op het kasteel
Befaamd is ook de naam Rothschild. Op twintig jarige leeftijd is baron Philippe de Rothschild (1902-1988) de enige van de familie die belangstelling heeft om het wijngoed Mouton-Rothschild van zijn overgrootvader, Baron Nathaniel de Rothschild in Pauillac, voort te zetten. Zijn ambitie is de beste wijnen ter wereld te maken. Hij is ook de eerste wijnbouwer in de Bordeaux die besluit voortaan alle wijn op het kasteel zelf te bottelen. In 1926 laat hij daartoe door architect Charles Siclis de Grand Chai de grote wijnkelder bouwen.Inmiddels is dit de wijntempel van de Rothschilds. In lange, strakke rijen liggen de eikenhouten vaten waarin de wijn rijpt voordat hij gebotteld wordt. De wijngeur is bijna bedwelmend. In een hoek is een expositie ingericht van etiketten die vanaf 1945 door grote kunstenaars – Miró, Chagall, Picasso, Dalí – speciaal voor de premier grand cru classé van dit wijnhuis zijn vervaardigd.
Iets verder ligt het prachtige Château Lafite-Rothschild, eveneens eigendom van een tak van de Rothschilds. De Lafitewijngaard werd in de zeventiende eeuw opgezet door de familie Ségur. Vanaf 1716 werd de wijn geschonken op het kasteel van Versailles, waarmee deze het predikaat ‘koninklijke wijn’ verwierf.
Maharadja van Saint-Estèphe
De Médoc is normaal een stille streek, die pas in de oogsttijd tot leven komt. In de Cos d’Estournel komt zelfs een heel Spaans dorp plukken. Honderdvijftig man strijkt dan neer, compleet met eigen Spaanse kok. Na de klassieke grandeur van de Rothschilds doet Cos d’Estournel merkwaardig aan. Het landgoed is gebouwd als een kopie van het Moorse paleis van de sultan van Zanzibar.Louis Gaspard d’Estournel (1762-1853) erft in het begin van de 19e eeuw een paar wijngaarden bij het dorpje Cos. Hij erkent de uitzonderlijke kwaliteit van de wijn en al snel maakt hij faam en worden zijn wijnen tot in India geëxporteerd. Zijn connecties met het Oosten leveren hem de bijnaam ‘de maharadja van Saint-Estèphe’ op. De maharadja leeft helaas op te grote voet. Hij wordt gedwongen om het landgoed een paar jaar voor zijn dood te verkopen. Twee jaar later wordt zijn wijn uitgeroepen tot de grootste van Saint-Estèphe. Saint-Estèphe is de noordelijkste van de vier belangrijke wijngemeenten.
Oesters en zilveren zand
Een ander belangrijk kasteel is Château Pomys (1890). Het wordt gerund door vader, zoons en dochters Arnaud. Père & fils verzorgen de proeverijen. Met de pipet wordt uit de vaten geproefd. Pauillac ligt aan de monding van de Gironde en vormt een bijzondere mengelmoes van vissersplaats en wijnhistorie. De kuststrook is hier nog redelijk ongerept. Cap Ferret is een gezellige badplaats en een gewild punt voor surfers door de speciale golfslag, veroorzaakt door het samenkomen van het Basin d’Arcachon en de Atlantische Oceaan.Bij Arcachon wachten karretjes met oesters op de levensgenieters. Via Pyla-sur-Mer en Pilat-Plage leidt de weg naar het Dune du Pilat, het hoogste duin in Europa. De 200 treden van de trap voeren naar de 115 meter hoge top die een schitterend uitzicht biedt op de kustlijn. Een perfecte plek om je in het zilveren zand te koesteren in de stralen van de najaarszon, de smaak van flonkerende wijnen nog in de mond.
Praktisch!
Ligging: de wijnstreek rond Bordeaux strekt zich uit van Soulac sur Mèr via de Côte d’Argent, de zilveren kust, tot Cap Ferret en tussen Libourne en Langon. De belangrijkste wijnplaatsen zijn Saint-Émilion, Margaux, Pomerol, Pauillac en Saint-Estèphe. De Bordeaux is het grootste wijngebied voor kwaliteitswijnen, bijna 10x zo groot als de Bourgogne. Behalve rode wijn worden er droge en zoete witte wijnen en rosé geproduceerd.Met de auto: Antwerpen – Lille (A1) – Parijs (A10) – Orléans – Tours – Poitiers – Bordeaux. Afstand vanaf Utrecht: 1050 km.
